Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

Breed glimlachend staan ze in de krant, de bestuurders van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds, als zij de mededeling doen dat er een grote kans is dat de ABP-gepensioneerden volgend jaar een deel van hun pensioen gaan kwijtraken. Pensioen dat door henzelf is opgebouwd en waarvoor vaak tientallen jaren een fikse pensioenpremie van het salaris werd afgeboekt. Pensioenfondsen vonden in oude woordenboeken een prachtig synoniem voor verlagen: afstempelen. Hoe transparant wil je zijn. Opa wordt volgend jaar afgestempeld.

Met de komst van het digitale tijdperk zijn de stempels verdwenen. Maar ook al jaren daarvoor was het stempelen in onbruik geraakt. Stempelen werd al gedaan in de middeleeuwen, toen ridders hun brieven van een lakzegel voorzagen, deels om hun voornaamheid te onderstrepen en deels om ervoor te zorgen dat hun brieven niet stiekem door de ijlbode werden geopend, want dan moest het in kaarsvet gedrukte stempel worden verbroken. In de Dikke van Dale is bij 'afstempelen' geen enkele verwijzing te vinden naar pensioenen. Slechts aandelen die door verlies of aflossing in waarde waren gedaald werden vóór de Tweede Wereldoorlog afgestempeld, in de betekenis van 'plotselinge afwaardering'.

Stempelen voor steun
Bij ouderen onder ons lopen de rillingen bij het woord 'afstempelen' nog over de rug. Sommigen weten nog dat hun vaders in de jaren dertig, de crisisjaren, werden afgestempeld, nadat zij in een lange rij hadden staan wachten om steun te ontvangen van de overheid, omdat zij geen werk hadden. Speciaal daarvoor aangestelde ambtenaren stempelden de steunkaarten af. Je was zichtbaar, als je in de rij stond om te stempelen. De rest van de natie zag je staan en brandmerkte je als degene die niet op eigen benen kon staan.

Dik zeventig jaar later kunnen we weer worden afgestempeld en de ambtenaren lijken nu zelf het kind van de rekening te worden. Volgens de heren Van Lunteren en Den Uyl van het ABP is het kiezen of kabelen: de pensioenen voor de ouderen afstempelen of de premie voor de werkende ambtenaren nog verder verhogen dan al gedaan is. "De premies kunnen nog drie procent verder omhoog, maar dan is de rek er wel uit", zo memoreren zij. Ambtenaren kun je ver oprekken kennelijk.

De Nederlansche Bank
Beiden vinden niet dat het ABP zo'n slecht beleggingsbeleid heeft gevoerd. Dit ondanks het feit dat de kritiek hierop zwaar, gedetailleerd en zeer gefundeerd is geweest en dat de deelnemers zelf vrijwel geen inspraak hebben gehad in het beleggingsbeleid van hun pensioenfonds. Het ABP neemt geen verantwoordelijkheid en wijst naar De Nederlandsche Bank (DNB), die een aantal jaren geleden plotseling nieuwe regels is gaan stellen. Regels die nu als een strop om de nek van de pensioenfondsen hangen, een strop die tot wurgen toe wordt aangetrokken.

Rente te laag
Want, wat is het geval. Een pensioenfonds moet een bepaald bedrag in kas hebben om gepensioneerden hun pensioen te kunnen uitbetalen. Dat bedrag hangt samen met de geldende rentestand. Om over veertig jaar bijvoorbeeld € 25.000 per jaar te moeten uitkeren, had een fonds volgens de oude maatstaven ruim € 5.000 (de contante waarde) in kas nodig. Met een rente van gemiddeld 4 procent werd, rente op rente gerekend, na veertig jaar vanzelf die € 25.000 bereikt. Op deze wijze ging het tientallen jaren.

De DNB bepaalde enkele jaren geleden echter dat vanaf dat moment niet van een gemiddelde rente van 4 procent moest worden uitgegaan, maar van de actuele rente. Die actuele rente is de laatste jaren echter gekelderd. Recent dook de rente onder de 2,5 procent. Als gevolg daarvan is het vermogen van veel pensioenfondsen momenteel te laag om de uitkeringen te kunnen garanderen. De collectieve contante waarde mag niet dalen beneden de 95 procent van hetgeen vereist is. De DNB heft nu de vinger en diverse pensioenfondsen zeggen nu niets anders te kunnen doen dan het zogenaamde afstempelen van individuele pensioenen. Daar hebben zij voor een groot deel gelijk in.

Jojo-effect
Stijgt de rente weer tot bijvoorbeeld 4,5 procent, hetgeen ook nog steeds realistisch is, dan hebben de pensioenfondsen plotseling weer een overschot van miljarden euro's in kas. De regelgeving van de DNB kan daarom niet als erg realistisch worden beschouwd. De regels zijn gemaakt om zekerheid voor de burger te creëren, maar vanwege allerlei maatregelen die de DNB zelf neemt, ondergraaft zij die zekerheid voor de burgers weer.

DNB creëert problemen
Vanwege de kredietcrisis heeft de DNB zelf namelijk grote invloed uitgeoefend op het geforceerd laag houden van de rentestanden. Die lage rentestanden zouden ten goede moeten komen aan de burger, zodat de burger weer goedkoop zou kunnen lenen om daarmee te kunnen besteden, zodat wij gezamenlijk uit de crisissfeer zouden moeten komen. Tegelijk is echter aan banken opgelegd dat zij grotere buffers moeten aanhouden om niet weer in een kredietcrisissfeer te belanden. Als gevolg daarvan geven de banken die lagere rente niet aan de burger door, waardoor de burger duur uit blijft en de DNB-maatregel slechts voordelen aan de banken oplevert.

De lage rente levert echter nadeel voor de beleggingen van pensioenfondsen. Zij moeten, als opdracht van de DNB, rekenen met de lage rente die nu geldt, een rente die de DNB zelf heeft bepaald, maar waardoor de pensioenfondsen niet meer uitkomen. Pensioenfondsen wentelen dit nadeel af op de burger, die als gevolg daarvan een pensioenverlaging voor de kiezen krijgt.

Hoe je het ook wendt of keert, door dit systeem wordt primair op de burger wordt gekort. Diezelfde burger waarvan de DNB hoopt dat die eindelijk weer meer zal gaan besteden om de economische crisis een halt toe te roepen. Met een overheid die momenteel alleen maar met zichzelf bezig is, worden de zorgen in de samenleving groter en groter. Zelfs opa dreigt nu het kind van de rekening te worden. Doet er n