Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

"Pensioenfondsen in problemen door te lage rente". "Banken rekenen te hoge rente". Twee krantenkoppen op 25 augustus 2010 die elkaar behoorlijk lijken tegen te spreken. De toestand op het rentefront lijkt zo ondoorzichtig dat consumenten besluiteloos aan de zijkant blijven staan. Toch hebben deze twee koppen alles met elkaar te maken. De rente op de kapitaalmarkt is ultra laag, waardoor pensioenfondsen te weinig rendement hebben op hun beleggingen. Tegelijk springen hypotheekbanken een gat in de lucht. Zij hebben met diezelfde rente als inkooprente te maken en kunnen dus bijna ongemerkt forse winst maken bij het verstrekken van hypotheken. Dit tot afgrijzen van de gewone consument, die aan alle kanten het gelag betaalt. De overheid is hier mede debet aan.

Verwijzend naar de publicatie over te hoge hypotheekrentetarieven dat Wegwijs vorige week presenteerde en het onderzoek van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (Nma) dat direct daarop in gang werd gezet, hebben Rabobank en de SNS-bank de verdediging ingezet. Zij zeggen niet te vrezen voor het onderzoek van de Nma. Directeur Bert Bruggink van de Rabobank vindt het zelfs "een dolkomisch verhaal" en stelt dat er geen sprake is van kartelvorming, een stiekeme afspraak tussen bankdirecteuren om de hypotheekrente hoog te houden en daarmee de winst van de bank te verhogen.

"Geen kartelvorming"
Wegwijs gelooft niet zozeer in een kartelvorming over hypotheekrentetarieven. Wel is het duidelijk dat banken dagelijks naar elkaar kijken en hun best doen de rentetarieven zo minimaal mogelijk te verlagen. Bij een verlaging van 0,3 procent van de kapitaalmarktrente, verlagen de banken hun hypotheekrente met een schamele 0,1 procent. Dat is een aanzienlijk bescheidener verlaging dan in ons buurland Duitsland, dat grotendeels in dezelfde omstandigheden verkeert en waar de tien jaar vaste hypotheekrente inmiddels net boven de drie (!) procent is aangeland. In Nederland ligt dat percentage nog ruim boven de vier procent.

Geen prijsconcurrentie
Volgens Wegwijs ligt de oorzaak van het prijsverschil in hypotheken voor een groot deel bij de Nederlandse overheid. De overheid heeft middenin de kredietcrisis een aantal banken en verzekeraars op bepaalde voorwaarden gefinancierd. ABN Amro en Fortis werden overgenomen terwijl onder andere Aegon, ING en SNS-bank met forse overheidsbijdragen overeind werden gehouden. De belangrijkste voorwaarde daarbij was dat de gesteunde banken en verzekeraars ervoor dienden te zorgen dat zij die steun niet zouden gebruiken om andere banken en verzekeraars concurrentie aan te doen. Dat was één van de voorwaarden die onder meer de Rabobank stelde aan het met geld uit de samenleving overeind houden van collega-banken.

Overheid heeft belang
Met deze overheidseis werd de concurrentieprikkel uit vrijwel de gehele markt genomen. Als gevolg hiervan blijven de bedrijven met overheidssteun lekker hoog in de boom zitten, terwijl niet gesteunde marktpartijen er uiteraard niets voor voelen om ver onder die rentetarieven van hun gesubsidieerde collega's te gaan zitten. De rente hoeft maar een heel klein beetje lager te zijn om voldoende concurrentie te plegen. De hypotheekmarkt is echter voor het grootste deel in handen van de Rabobank, ABN Amro, ING en SNS. Bij de staatsbedrijven ABN Amro en Fortis heeft de overheid er zelfs belang bij dat haar bedrijven hoge rentemarges aanhouden. Hoe meer winst die bedrijven maken, hoe meer geld er in de staatskas vloeit. De overheid maakt zich dus niet al te druk om de huidige gang van zaken. Op deze wijze treft de overheid haar eigen burgers echter direct in de portemonnee.

Ongegrond wantrouwen
Voor de hoge rentemarge van banken worden nogal wat uitvluchten verzonnen. Zo meldt zegt de Rabobank in een verklaring dat zij het geld tegen een aanzienlijk hogere rente moet inkopen vanwege "het onderlinge wantrouwen dat nog steeds tussen banken bestaat". Dat is een merkwaardige reden. Terwijl de risico's op de Nederlandse hypotheekmarkt vrijwel niet zijn toegenomen en er zeer lange tijd geen lijken meer uit de hypothekenkast zijn gekomen, zouden de banken in Nederland toch bepaalde redenen hebben om elkaar minder te vertrouwen dan de banken in buurland Duitsland. Echter, Duitsland verkeert in nagenoeg dezelfde situatie. Duitsland en Nederland hebben door de jaren heen vrijwel dezelfde rentetarieven gehanteerd.

Nederlandse banken lijken er kennelijk belang bij te hebben om een ongegrond wantrouwen in stand te houden als motivatie voor een torenhoge hypotheekrente. Zo 'besteelt' men voor de tweede keer de burgers. Het is te hopen dat het nieuwe kabinet deze wantoestand snel een halt toeroept. Duitse banken hebben kennelijk meer vertrouwen in elkaar. Een verlaging van de hypotheekrente naar Duits model en een garantie voor de fiscale aftrek daarvan, zou binnen enkele maanden tijd de crisis op de woningmarkt oplossen en de bouw van woningen een zeer belangrijke nieuwe impuls geven.

Door de starre houding van de hypothecaire geldverstrekkers ligt de netto maandelijkse rentelast bij het aankopen van een gemiddelde woning op dit moment veel hoger dan daadwerkelijk nodig is.  Voor een volledig gefinancierde woning inclusief de kosten voor de koper ligt de netto rentelast momenteel op circa € 612,- per maand. Zou de Nederlandse rente op het Duitse niveau liggen dan zou van een netto rentelast sprake zijn van slechts € 454,-.