Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

Het pensioen is de laatste jaren onderdeel van stevige discussies. Nog maar enkele jaren geleden schaften pensioenverzekeraars, het ABP als één van de eerste, het pensioensysteem af waarbij de werknemer/ambtenaar automatisch recht kreeg op 70 procent van het laatstgenoten bruto salaris. Voor dit eindloonsysteem kwam enkele jaren geleden een nieuw pensioensysteem in de plaats dat was gebaseerd op het gemiddeld loon van alle gewerkte jaren: het middelloonsysteem. Na de schrikbarend slechte beleggingsopbrengsten van de afgelopen jaren vindt een derde deel van de werkgevers nu echter ook dit middelloonsysteem te duur.

Het pensioen staat in hevige mate ter discussie. Vorige week liet een onderzoek van de Verenigde Naties nog zien dat het huidige pensioenniveau voor de jonge werknemers van deze tijd slechts bereikbaar zou zijn als zij zouden doorwerken tot aan de 76 jarige leeftijd. Pensioenfondsen en -verzekeraars weten echter al geruime tijd dat toekomstige generaties niet meer kunnen rekenen op 70 procent van het laatstgenoten salaris als pensioenuitkering. Zij hangen deze wetenschap echter niet aan de grote klok. Jongeren denken daarom ten onrechte dat het allemaal wel mee zal vallen.

Systeem voor grijze muizen
De invoering van het middelloonsysteem op zich leidt al tot een verlaging van het pensioen naar waarden tussen de 45 en 50 procent van het laatste salaris. Tenminste als de werknemer bereid is om door te blijven werken tot aan de pensioengerechtigde leeftijd van straks 67 jaar. Daarbij dient ook nog te worden aangetekend dat mensen, die een flitsende carrière maken er straks pensioentechnisch slechter aan toe zullen zijn dan de grijze muizen die tijdens hun leven amper van baas of van salarisschaal zijn veranderd. Een carrièremaker heeft namelijk een groter verschil tussen gemiddeld loon en eindloon dan een 'grijze muis'.

Pensioen te duur
Een recent onderzoek van het gerenommeerde accountantsbureau PricewaterhousCoopers (PWC) laat echter zien dat zelfs het middelloonsysteem voor veel werkgevers eigenlijk een te duur systeem is. Bovendien is het een systeem waarbij werkgevers regelmatig voor negatieve verrassingen komen te staan. In slechte beleggingsjaren - en de periode 2000 tot 2010 staat grosso modo als zodanig te boek - blijken de pittige pensioenpremies die werkgevers voor werknemers betalen regelmatig  nog te laag uit te pakken.

Dat wordt veroorzaakt door het feit dat het middellloonsysteem een systeem is waarbij de werkgever op voorhand al belooft dat de werknemer een pensioensom zal krijgen die een vaste relatie heeft met zijn salaris, namelijk 'het gemiddelde salaris' over de totale looptijd. Inflatiepercentages zijn hierin opgenomen. Om pensioen te kunnen uitkeren overeenkomstig de middelloonafspraken dienen werkgever en werknemer maandelijks pensioenpremie in de op te bouwen pensioenpot te storten. Dat dient zoveel te zijn dat aan het eind van de loopbaan aan pensioenpremie en de jaarlijkse beleggingsresultaten daarop een zodanig kapitaal in die pot zit, dat daaruit levenslang een pensioenuitkering kan worden gedaan die overeenkomt met de afspraken.

Werknemers moeten beleggingsrisico mee dragen
Hoewel werkgevers over het algemeen al veel meer premie in de pensioenpot van de werknemer storten dan de werknemer zelf, blijkt als gevolg van de slechte beleggingsresultaten, regelmatig dat de pensioenpot niet voldoende gevuld is om aan de pensioenafspraken te kunnen voldoen. Omdat het eindpensioen, ongeacht de hoogte daarvan, in arbeidsovereenkomsten tussen werkgever en werknemer is vastgelegd en werknemer dus een terecht beroep kan doen op die overeenkomst, komt de werkgever, vooral de laatste jaren, voor het dilemma te staan dat hij nog eens fikse bedragen aan extra pensioenpremie moet bijstorten.

Werkgevers hebben daar genoeg van. Zij vinden niet dat zij de enigen moeten zijn die het risico van slechte beleggingsresultaten moeten dragen. Zij menen eigenlijk, aldus het rapport van PWC, dat werknemers zelf ook een deel van dat risico moeten dragen. Het steeds weer bijstorten van pensioenpremie voor allerlei werknemers door een werkgever zorgt ervoor dat de resultaten van een bedrijf worden aangetast. In bepaalde situaties, en die situaties zijn sinds de start van de kredietcrisis niet ondenkbaar, kan het voortbestaan van het bedrijf zelfs afhankelijk zijn van een pensioensysteem waarin de werknemers zelf geen enkel beleggingsrisico mee dragen.

Ambtenaren
Waar de werkgever de overheid zelf is, ligt die situatie niet veel anders. In dit geval praten we over ambtenaren waarbij die extra pensioenstortingen, als gevolg van slechte beleggingsresultaten van het ABP,  uit de beurs van de Nederlandse burger moeten komen. Die Nederlandse burger krijgt het de komende jaren echter al behoorlijk voor zijn kiezen. Logisch gevolg zal zijn dat uiteindelijk ook ambtenaren meer risico zullen moeten gaan dragen voor de opbouw van hun eigen pensioen. Een leuke uitdaging voor Jongerius en consorten.

Belangrijk hierbij is wel dat werknemers en werkgevers de komende jaren eens wat kritischer moeten kijken naar het beleggingsbeleid van pensioenfondsen en pensioenverzekeraars. Vooral het logge ABP krijgt er de laatste jaren nogal eens van langs. Deze pensioenfondsen wordt regelmatig gestuntel, amateuristisch en te risicovol gedrag verweten op momenten dat slechts beperkt risico genomen mag worden en te conservatief gedrag op momenten dat meer durf op z'n plaats zou zijn geweest. In de huidige tijdgeest waarin het eindloonsysteem nog maar net is afgeschaft, past zelfs het middelloonsysteem niet meer. Voor de huidige generatie werkenden - vooral voor degenen die de 50-jarige leeftijd nog niet hebben bereikt - is het van essentieel belang om op eigen initiatief wat te doen aan een zeker toekomstig pensioentekort. Nadere info hieromtrent kan worden aangevraagd via de digitale antwoordkaart.