Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

Al eerder maakten diverse pensioenfondsen bekend rigoureuze maatregelen te moeten treffen om weer financieel gezond te worden. Recent deed het op ambtenaren gerichte pensioenfonds ABP daar nog een schepje bovenop. Vanwege zware beleggingsverliezen is dit grootste pensioenfonds van Nederland genoodzaakt om de pensioenpremie stapsgewijs met drie procent te verhogen. Kortom; om de hoogte van het toekomstige pensioen niet in gevaar te brengen zijn werknemers een nog groter deel van het salaris kwijt. Ook wordt de inflatie voorlopig niet meer verwerkt in de pensioenuitkeringen. Hoe is het zo ver gekomen dat zelfs het pensioen niet meer veilig is?

Dat de kredietcrisis over zou waaien uit Amerika, werd al snel na het ontstaan ervan duidelijk. Dat de crisis ook gevolgen zou hebben voor de particuliere portemonnee, drong pas goed door na het omvallen van de spaarbank Icesave. Dat nu ook de oudedagsvoorziening aangetast wordt, geeft nog maar eens de verstrekkendheid van de crisis aan. De pensioenfondsen zagen de crisis nauwelijks aankomen en belegden vorig jaar mei hun geld nog fors in aandelen, met alle gevolgen van dien.

Tekort aan geld voor uitkering pensioenen
Door verliezen op beleggingen kelderde de dekkingsgraad van veel pensioenfondsen. De dekkingsgraad is de verhouding van het geld dat een pensioenfonds op een bepaald moment beschikbaar heeft, ten opzichte van het totaal aan (toekomstige) pensioenuitkeringen. De overheid stelt een dekkingsgraad van 105 als norm. In cijfers wil dit zeggen dat een pensioenfonds 105.000 in ‘kas’ dient te hebben voor iedere 100.000 euro die wordt uitgekeerd aan gepensioneerden. Op 28 februari 2009 was de dekkingsgraad van het ABP, medio vorig jaar nog 132 procent, slechts 83 procent. Voor een uitkering van  100.000 euro komt het ABP dus in principe 17.000 euro tekort.

Omdat niet iedereen tegelijkertijd met pensioen gaat, hoeft het ABP niet in een keer alle pensioengelden uit te keren. Een acuut geldgebrek is dan ook niet aan de orde. Wel ontstaat de ongezonde situatie waarbij het pensioengeld van reeds gepensioneerden in feite gedeeltelijk moet worden betaald uit de pensioeninleg van anderen.

Lage rente bijkomend probleem
De problemen bij pensioenfondsen worden nog aangewakkerd door de dalende langetermijnrente. Bij het bereken van de toekomstige pensioenuitkeringen en het daarvoor beschikbare geld speelt deze rente een grote rol. Een lagere rente resulteert in lagere inkomsten voor een pensioenfonds, terwijl de hoogte van de uit te keren pensioenen niet daalt. Dit zet de betaalbaarheid van de pensioenuitkeringen verder onder druk.

Ook andere fondsen moeten ingrijpen
Niet alleen het ABP is door de crisis getroffen. Ook de pensioenfondsen Zorg & Welzijn (PFZW) en PME (metaalsector) kampen volgens de laatste cijfers met een dekkingsgraad die onder de 100 procent ligt. Dit terwijl bijvoorbeeld PFZW zich in het tweede kwartaal van 2008 nog op de borst kon kloppen met een dekkingsgraad van 143 procent. Ook deze fondsen hebben aangekondigd om de pensioenen een aantal jaren te bevriezen. Waar ‘het leven’ dus duurder wordt, blijft het uitgekeerde pensioenbedrag gelijk.

Overheid als waakhond zelf ook de dupe
De overheid bewaakt als toezichthouder de financiële situatie bij pensioenfondsen. Door de Nederlandsche Bank zijn hiervoor regels opgesteld waar de fondsen aan moeten voldoen. Het wrange voor de overheid is dat zij zelf ook de dupe wordt van de versobering bij het ABP. Omdat een deel van het ambtenarenpensioen door de werkgever (overheid) ingelegd wordt, resulteert het verhogen van de pensioenpremies in een grote kostenpost. Minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst gaf als dreigende reactie ontslagen onder ambtenaren niet uit te sluiten wanneer het ABP daadwerkelijk de maatregelen doorvoert.