Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

In de staart van de kredietcrisis zorgde Griekenland voor extra paniek. De Griekse overheid had haar financiën niet op orde en het land dreigde bankroet te gaan. Inmiddels is deze paniek grotendeels weggeëbd. Toch is duidelijk dat er nog geen sprake is van economische rust in Europa. Het verschil in staatsrente tussen Europese landen, de rente die overheden verstrekken wanneer zij geld lenen, was sinds de introductie van de euro nog nooit zo groot.

Overheden hebben inkomsten nodig waarmee zij de overheidsuitgaven voor bijvoorbeeld de gezondheidszorg of wegenbouw kunnen financieren. Een deel van de inkomsten vloeit voort uit belastingen. Voor het resterende deel kan de overheid staatsobligaties uitgeven. Degene die een staatsobligatie aankoopt, leent daarmee geld uit aan de overheid en krijgt daarvoor in ruil een jaarlijks rentepercentage.

Tienjarige lening
De meest gangbare staatsobligatie heeft een looptijd van tien jaar. Voor de periode van tien jaar staat in dat geval de rente die de overheid verstrekt vast. De hoogte van de rente hangt af van diverse factoren. Een belangrijk punt is het vertrouwen in de financiële gezondheid van een overheid. Wie geld uitleent, wil tenslotte wel enige zekerheid dat die overheid in staat is om de lening terug te betalen. De rente van Griekse staatsobligaties spoot omhoog toen bleek dat de overheid in de problemen zat. Niet lang daarna ontstond ook twijfel over de overheidsfinanciën in landen als Spanje, Ierland en Portugal. Het probleem van de sterk gestegen rente is dat de overheden bij het terugbrengen van het begrotingstekort hoge rentelasten moeten betalen aan de houders van de obligaties. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal waar diverse overheden alleen met hulp van de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds uitkomen.

Staatsrente graadmeter voor crisis
Sinds de introductie van de euro is het verschil in rente op tienjarige staatsobligaties tussen Europese landen nog nooit zo groot geweest. In juni bedroeg de rente op een Griekse staatsobligatie maar liefst 9,1 procent. Hiermee betalen de Grieken 6,6, procent per jaar meer dan de Duitsers. Deze grafiek maakt duidelijk dat het met name de ‘probleemlanden’ als Griekenland, Portugal en Ierland zijn die meer rente moeten verstrekken.

Nederlandse overheid profiteert
In juni bedroeg de rente op een tienjarige Nederlandse staatsobligatie 2,9 procent. Alleen de Duitse overheid wist tegen een nog lagere rente (2,5 procent) geld aan te trekken. Het lage rentepercentage geeft aan dat de Nederlandse overheid nog steeds wordt gezien als een zeer solide partij waar het geld in veilige handen is. Het betrouwbare imago heeft tot gevolg dat de overheid minder moeite hoeft te doen voor het lenen van geld. Ook dat drukt de rente op een staatsobligatie.

De rente op staatsobligaties is een goede graadmeter voor het vertrouwen dat beleggers hebben in de financiën van een bepaalde overheid. Dit heeft ook  weerslag op de aandelenbeurzen. Naarmate de enorme overheidstekorten verder afnemen, ontstaat ruimte voor economische groei. Groei die gunstig is voor bedrijven en de aandelenkoers van die bedrijven.