Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee Wegwijs - Nieuws voor uw privéportemonnee

   

Beleggers maken zich grote zorgen over de financiële stabiliteit van overheden als Griekenland, Portugal en Spanje. In de afgelopen week vertaalde deze onzekerheid zich in een scherpe daling van de aandelenbeurzen. Om het afbrokkelende vertrouwen te herstellen, zetten Europese overheden grof financieel geschut in. Honderden miljarden worden beschikbaar gesteld als garanties. Maar waarom eigenlijk precies?

Het probleem ontstond toen bleek dat de Griekse overheid een nog groter overheidstekort heeft dan werd aangenomen. Het verschil in uitgaven en inkomsten uit onder meer belastingen loopt steeds verder uit de pas. Als gevolg hiervan zijn beleggers en investeerders niet bepaald happig op het uitlenen van geld aan de Grieken. Want als de schulden zich blijven opstapelen, komt er wellicht een moment dat de overheid niet meer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen. Degene die nog wel geld uit willen lenen aan de Griekse overheid loopt dus een hoger risico en eist om die reden ook een hogere rentevergoeding. Dit ontaart in een sneeuwbaleffect. Voor het lenen van extra kapitaal is de overheid immers nog meer kwijt aan rentelasten.

Mag het een miljard minder zijn?
Om te voorkomen dat de genoemde landen wegzakken in een financieel moeras, wordt alleen al door De Europese Commissie 440 miljard aan garantiefondsen verstrekt. Kort gesteld dienen deze bedragen als garantie wanneer een overheid de verplichtingen aan een geldschieter niet meer kan nakomen. Ook koopt de ECB leningen van overheden op om zo hun schuldenlast te verlichten. Naast het gigantische bedrag van de ECB, opent ook het Monetair Fonds (IMF) een garantiefonds van 250 miljard. Dergelijke bedragen gaan het bevattingsvermogen te boven. Ook de beleidsmakers hadden moeite met het bepalen van de juiste steunmaatregelen. Kenmerkend hiervoor is de uitspraak van Minister van Financiën, Jan Kees de Jager, die aangaf dat de garantiebedragen relatief willekeurig zijn gekozen. ‘‘Het totaal aan garantiebedragen had ook op 300 miljard kunnen uitkomen’’, zo stelt hij.

Dweilen met de kraan open
Beleggers haalden opgelucht adem nadat de draconische  garantiemaatregelen werden aangekondigd. De koersen van aandelen veerden op met procenten tegelijk. Gelet op de resultaten van ondernemingen is een stijging van de aandelenkoersen ook te rechtvaardigen. De financiële crisis blijkt voor veel bedrijven relatief op dit moment weinig vat te hebben op de winstgevendheid. Of het optimisme op korte termijn aanhoud, is voor een groot deel afhankelijk van de vraag of de overheden met de garantiegelden in staat zijn om  weer geld aan te trekken en hun financiële huishouding daadwerkelijk op orde te krijgen. De afgelopen tijd had de steun van de ECB veel weg van spreekwoordelijke dweilen met de kraan open. Zo leken de problemen van Griekenland van de baan toen ook Spanje en Portugal genoemd werden als probleemlanden.

Het geven van garanties en het garant stellen van leningen is een goed middel om de financiële markten tot bedaren te brengen. Een nadeel is dat geen oplossing voor de uiteindelijke kwaal is, namelijk overheden die structureel te veel uitgeven ten opzichte van de inkomsten. Pas op termijn zal blijken of bijvoorbeeld Griekenland in staat is om met bezuinigingen de overheidstekorten terug te dringen.