Duivels dilemma
De Verenigde Staten kampen als belangrijke pijler van de wereldeconomie met een gigantische staatsschuld. Het Amerikaanse begrotingstekort loopt dit jaar naar verwachting op tot het onvoorstelbare bedrag van 1560 miljard dollar. President Obama wil daar graag verandering in brengen door de overheidsuitgaven terug te dringen. Aan de andere kant is het echter juist nu van belang dat de overheid geld uit blijft  geven om de werkgelegenheid te stimuleren. Niet alleen Kok had een “duivels dilemma”.

Renteopdrijvende effecten
Stijgende overheidstekorten zijn overigens niet alleen een Amerikaans probleem. Ook in Europa staat het tekort hoog op de politieke prioriteitenlijst. Dat een overheid veel geld nodig heeft om haar activiteiten te kunnen bekostigen hoeft niet per definitie een probleem te zijn.

Erger wordt het wanneer twijfels ontstaan over de mate waarin een land zijn verplichtingen na kan komen. Dit ondervond Griekenland. De Griekse overheidsuitgaven  stegen in verhouding tot de inkomsten zo hard dat bijna niemand meer geld aan de Griekse overheid durft uit te lenen.  Hierdoor moet dezelfde overheid meer rente betalen om aan geld te komen, waardoor de uitgaven nog hoger worden.  Het Internationaal Monetair Fonds onderzoekt momenteel of hulp nodig is om Griekenland uit deze negatieve spiraal te helpen. Naast Griekenland zijn Ierland en Portugal ‘probleemlanden’. Deskundigen wijzen erop dat een dergelijke situatie ook in Spanje, Italië en Oostenrijk kan ontstaan. Dit soort ellende heeft binnen enkele jaren voor de Europeaan een sterk opdrijvend effect op de rente.

Wereldwijde groei
Tegenover de grote overheidstekorten staat dat de overheidsinvesteringen wel leiden tot de broodnodige economische groei. Zowel in China, Amerika als in Europese landen is in de afgelopen maanden meer geproduceerd en verkocht. China wordt langzamerhand zelfs zo rijk dat het grote delen van het bedrijfsleven in de wereld overneemt.

Een van de bewijzen van de wereldwijde  groei sinds begin 2009 is de stand van de zogenaamde inkoopmanagersindex. Voor het samenstellen van deze index worden maandelijks inkoopmanagers van grote bedrijven in de industriële sector geënquêteerd. Zowel de Nederlandse als Amerikaanse index steeg in januari fors. In Groot-Brittannië liet de index zelfs de grootste stijging zien sinds 1994. Dit is een belangrijk gegeven omdat een groei van de industrie aangeeft dat ondernemingen weer durven in te kopen zonder bang te zijn met de voorraden te blijven zitten. Hiermee loopt de industrie vooruit op de orders die zij verwachten van bedrijven die de uiteindelijke producten weer aan de consument verkopen.

De  toegenomen investeringen in de productiesector, het stijgende consumentenvertrouwen en de voorzichtig stijgende aandelenmarkten zijn tekenen van een herstellende wereldeconomie. De groei zal wel beperkt worden door overheden die zich wanhopig afvragen hoe beknibbeld kan worden op de uitgaven.  Maar die effecten zullen pas in 2011 en 2012 zichtbaar worden. Dan is het te hopen dat de economie weer zo hard draait dat de consument daar minder van zal merken.

hdw